"پروژه معنویت سازی ملکیان" شاید بارزترین نمود این رویکرد در ایران باشد.

اصطلاحاتی مانند "دین شخصی" و "دین بی خدا" از کلیدی ترین مفاهیم این پروژه هستند. حال آنکه مریدان ملکیان چنان مسحور فضای نشئه آلود ترسیم شده از جانب "استاد" شده و حرف هایش را تبدیل به یک گفتمان کرده اند که دیگر هیچ اثری از "بی خدا" و "شخصی" بودن این دین نوظهور باقی نمی ماند.

حتی اگر قبول کنیم که انسانها همگی نیازمند رسیدن به آرامش هستند، از کجا معلوم می شود که تمام انسانها با معنویت موردنظر این مصلحین اجتماعی به آرامش خواهند رسید؟

ممکن است بگویید که ما در برابر قبول یا رد این معنویت مختاریم و آنها ما را مجبور به قبول حرفشان نمی کنند.

اتفاقا فاجعه همینجا رخ می دهد. معنویت سازان از آنجا که تمام عزم خود را جزم کرده اند تا معنویت را به "عوام" تزریق کنند، از هر چیزی برای رسیدن به هدف خود استفاده می کنند-حتی اگر به آن "چیز" اعتقادی نداشته باشند-

طبیعتا موثرترین و کم هزینه ترین "چیز"ها برای توجیه این معنویت، متون و مفاهیم دینی هستند. یادم می آید که یک روز یکی از "ملکیانیست" ها برای اینکه ثابت کند انسانها هیچ اجباری برای قبول قرآن ندارند به خود قرآن استناد می کرد. این دوست من که به هیچوجه مذهبی نیست، در بحث با دیگران برای اینکه (به قول خودش) بتواند با آنها ارتباط برقرار کند شدیدا تظاهر به مذهبی بودن می کند.

اما آیا اگر ما خود را متعهد به مردم می دانیم نباید خودمان را نسبت به گفتمانی که در جامعه ترویج می دهیم مسئول بدانیم؟

براستی چه چیزی باعث شده است که امروز در جامعه برای اینکه درستی جزئی ترین کارهایمان را به اثبات برسانیم مجبور باشیم به متون دینی استناد کنیم؟ آیا جز این است که حتی منتقدین دین هم برای اینکه با هزینه کمتر و اقبال بیشتر از جانب مردم روبرو شوند، شهامت و صداقت حرف زدن خارج از چارچوب دین را از خود دریغ کرده اند؟  

آری! مردم رنج می کشند. اما کسی حق ندارد که یافته های خود را به خورد آنها بدهد. مردم به جای "داده خام" نیازمند افق دید نو و افزایش قدرت تشخیص هستند. دوای درد مردم نه اندیشه، بلکه اندیشیدن است.