چندی پیش مقاله ای از دوست خوبم مجید مقدری به دستم رسید. مثل همیشه به حدی زیبا نوشته بود که به وجد آمدم. مطمئنم که شما هم لذت خواهید برد.

(یادم باشد که یک روز درباره مجید برایتان بنویسم)

به بهانه انگشت نگاری در خوابگاه دختران دانشگاه اصفهان

تصميم انگشت!

مجيد مقدری

1

"من مسوول اعمال دانشگاه شما نيستم اما اگر خارج از چهارچوب قانون باشد خلاف است", قانع نمی شوند و فرياد برمی آورند.

اسفندماه هشتاد و سه, جلسه ی پرسش و پاسخ دکتر مصطفی معين درتالار شريعتی دانشگاه اصفهان- در حالي که بر جايگاه ا ستقرار پسران در قسمتهای ميانی و چپ سالن, تقابل طرفداران رفراندوم و تحريم کنندگان انتخابت رياست جمهوری نهم با حاميان مصطفی معين و موافقان شرکت در انتخابات, از در دست گرفتن پلاکارد و سر دادن شعار به فاز زد و خورد کشيده می شود, جايگاه دختران در سمت راست تالار شريعتی همچنان آرام و ساکت است. نيم ساعت به پايان مراسم مانده است که ورق برگشته و در بر روی پاشنه ی ديگر آن دوران می نمايد. بانگی از ميان دختران بر می خيزد "درخوابگاه دختران دستگاه انگشت نگاری نصب کرده اند". مصطفی معين ضمن آنکه خويش را مسوول اعمال دانشگاه نمی داند در پاسخی که نه سيخِ حمايتِ مسوولانِ دانشگاه را بسوزاند و نه دلِ کباب شده ی دانشجويان را, انگشت نگاری از دختران خوابگاهی را در صورتی که خارج از چهارچوب قانون باشد غيرقانونی اعلام می نمايد! اما  دميدن همين يک خبر اعتراضی کافيست که آتشِ اعتراضِ دختران از زيرخاکسترِ سکوت زبانه کشد و تا پايان مراسم خاموش نگردد.

اينبار مراسمی سياسی به اعتراضات صنفی تغيير گفتمان می دهد تا مسوولانی که همواره از سياسی شدن مطالبات صنفی دانشجويان در هراسند با تجربه معکوس آن, رابطه ی مشکلات صنفی و سياسی را دقيقتر دريابند.

فردای آن روز صدها دختر ساکن خوابگاه های دانشگاه  اصفهان در تجمعی اعتراض آميز حضور يافتند تا ناخشنودی خويش را نسبت به سيستم حضور و غياب الکترونيکی مبتنی بر اثر انگشت اعلام نمايند.

..........................................................................................

2

گوشهای حساس و تيز کسانی که شباهنگام از کنار خوابگاههای دختران دانشگاه اصفهان عبور می نمايند شايد بوقهای کوتاه و متناوبی را شنيده باشند. شايد آنان نيز گمان برده اند که اين صداها, بوق ماشين عروس در فيلم عروسی يکی از دختران است که دوستانش  آنرا می بينند. رهگذران اگر بدانند که اين بوق, بوق "تاييد عفت" است شايد در همانجا بايستند و گوشهای خويش را تيزتر نمايند, بوقها را بشمارنند تا از تعداد "عفت داران" خوابگاه خبری يابند.

بوقهای متوالی دستگاه حضور و غياب آنگاه که اثر انگشت دختران خوابگاهی بر آن نقش می بندد لالايي ی دلنواز و آرامش بخشی است از برای مسوولانی که عفت دختران را بدون اين بوق برباد رفته می بينند.

اينجا ملک اتهام است. اينجا همه متهمند مگر خلاف آن اثبات گردد. اينجا دختران جنس دومند, هويت مستقلی ندارند," دختر فلانی", "خواهر فلانی", "زن فلانی"... هستند و اگر اتفاقی برايشان بيفتد جواب "فلانی" را چه بايد داد؟ هنوز اينجا نهايت توهين به "فلانی" نه فحش به خود او بلکه فحش به "خواهر و مادر" اوست. فرهنگ جاهليت به يادگار مانده از اعراب باديه نشين, اگرچه بصورت زنده به گور نمودن دختران در قبر, از ميان رفته است اما مگر انديشه ی زنده و هويتِ مستقلِ دختران را در گورِ تعصب دفن نمودن, بازتوليد همان فرهنگ نيست؟ به ياد داشته باشيم که زنان زن متولد نمی شوند, زن تربيت می شوند!

.........................................................................................

 

3

=انگشتان خميده می شوند, در کنار يکديگر قفل می شوند, مشت می شوند و فضای بالای سر مردان و زنان را می شکافند تا تاييد فرياد "مرگ بر شاه" باشند. انگشتانِ بهم پيوسته و مشتانِ گره شده, نهايت خشم ملتی را فرياد می کنند که ديگر تاب تحمل شلاق استبداديشان نيست و آمده اند تا ديو را در شيشه کنند و فرشته آزادی را رها.

 

=انگشت خميده می شود اينبار بر روی فلز سرد و سياه ماشه ی تفنگ تا با هر تکانه ی انگشت, تيری که از لوله ی اسلحه بيرون می جهد آذرخشی باشد بر دل سياه و تاريک استبداد. "ضرورت مبارزه مسلحانه و رد تئوري بقا" ی اميرپرويز پويان و "مبارزه مسلحانه هم استراتژی هم تاکتيک" توسط مسعود احمدزاده تئوريزه می شود تا چريکهايی متولد شوند که جز با قرص سيانور به زير زبان, بر سر قرار نمی روند.

 

=انگشتان هنوز خميده اند اما دو انگشت از ميان آنان کمر راست می کنند, انگشتان اشاره و مياني برمی خيزند و به کمک يکديگر عدد "هفت" ی را تشکيل می دهند تا نشانه ی پيروزی باشد. انقلاب ملت ايران پيروز شد.

 

=انگشت در جوهر فرو می رود و برکاغذ فشرده می شود. "جمهوری دمکراتيک ايران" و "جمهوری دمکراتيک اسلامی ايران" پيشنهاد شده توسط مهدی بازرگان به باد سپرده می شود و بر سخن آيت الله خمينی "جمهوری اسلامی نه يک کلمه کمتر نه يک کلمه بيشتر" مهر تاييد می خورد. رفراندوم جمهوری اسلامی ايران در دوازدهمين روز فروردين ماه است و انگشتانِ به جوهر آغشته ای که با قاطعيت, پيشنهاد رهبر انقلاب را به واقعيت بدل می نمايند. گرچه همان روزها, گروهی نه رنگی شدن انگشتان که رنگی شدن مردمان و برباد رفتن آرزوهاي ملت را هشدار می دادند.

 

=انگشتانی بر لبه ديوار ظاهر می شوند, بر لبه ديوار محکم می شوند, ستون می شوند تا سر و تن دانشجويانی را بالا کشند که "انقلاب دوم" را رقم می زنند. "لانه ی جاسوسی" فتح می شود. انگشتان دوباره مشت می شوند و شعار مردمان و گروهها و گروهک های سياسی در اطراف لانه جاسوسی طنين انداز می شود "دانشجوی خط امام افشا کن افشا کن".

 

=انگشتان بارها و بارها ی دگر, گره می شوند, مشت می شوند, بر ماشه تفنگ بوسه می زنند, به جوهر آغشته می شوند, رنگی می شوند اما ...

گاه مشت می شوند تا بر دهان امپرياليسم و استکبار جهانی فرود آيند و گاه از برای کوبيدن بر دهان زنانی که آزادی حجاب و پوشش را می طلبند.

گاه با ماشه ی تفنگ پيوند می بندند برای دفاع از کيان اين مرز و بوم در برابر دندان تيزِ طمعِ بيگانگان, گاه برای پاسخ مشت با مشت و گلوله با گلوله ای که قيام مسلحانه مجاهدين خلق را خلق می کند, گاه هم برای تيرباران زندانيان سياسی معاند و برانداز.

گاه به جوهر آغشته می شوند تا صندوقهای سفيد و کفن پوش رای را سيراب نمايند, گاه به اجبار در زندان, جوهرِ انگشت نگاری را بخاطر جرمهايی نظير "اقدام عليه امنيت ملی" و "تبليغ عليه نظام" مزه می نمايند.

اينها برگهايی از مثنوی هفتاد من کاغذِ سرگذشتِ انگشت ماست. انگشتی که درکلاس اول ابتدايی به ما آموخته بودند تا برای اجازه گرفتن از خانم معلم به منظور پرسيدن سوال بايد بالا بگيريم, هنوز هم برای سوال از عملکرد مسولين کشور بايد بالايش بگيريم که بدون اجازه حرف زدن, فرجامی خوش نخواهد داشت. هنوز هم هرجا که بنگری ترکيب عمودی انگشت با دهان, علامت "بعلاوه" ای را می سازد به معنی سکوت. انگشت مشروعيتی که در دهان جوهرهای انتخاباتی فرو می رود فردای انتخابات از تفسيرهای سودجويانه و مصادره به نفع شدن مفهوم انتخابات توسط عده ای, از حيرت به دندان گرفته خواهد شد.

 

نهمين انتخابات رياست جمهوری است و دگربار نياز به نقاشی انگشت ما. بلندگوهای تبليغاتی همه انگشتان را به سرخم نمودن بر ته برگ هاي تعرفه های رای گيری فرا می خواند که آسمان گرگ و ميش است و اوضاع قمر در عقرب. آيا اين انگشتان دوباره مشروعيت بخش خواهند بود؟

 

تنم سرده مثل آبی

دلم گرمه مثل قرمز

پاهام می رن مثل هر روز

نمی رسن .....مثل هرگز!

نوشت ... خط زد ... نوشت ... يه کم فکر کرد ... باز هم خط زد ... نوشت ... خط زد ... پاره کرد ريخت دور ...
***
ـ يکی بود يکی نبود؛ غير از خدا ...
ـ مامان! آخه چرا غير از خدا هيچکس نبود؟!
مادر اخم می کنه: باز هم که تو از اين سوالا پرسيدی!
پسره سرش رو می ندازه پايين و هيچی نمی گه.
ـ يکی بود يکی نبود؛ غير از خدا هيچکس نبود ...
قصه ها تکرار می شدن و پسره هنوز توی جمله های اول مشکل داشت. آخه خوب فهميده بود که خودش هم جزء اين هيچکسه حساب می شه.
***
بزرگ شد. همونی شد که می نوشت و خط مي زد و پاره می کرد و دور می ريخت.
مرگ ... روزمرگی ... مگنا ... سرفه ... سردرد ... سگ لرز ...
حالا اينا بودند که قصه می گفتن و مدام اون جمله لعنتی رو تکرار می کردن.
از پنجره بيرون رو نگاه می کنه. هيچکس ها می اومدن و می رفتن. هيچکس ها روزمرگی رو معنی می کردن. هيچکس ها گريه می کردن. هيچکس ها ميخنديدن ...
ـ ها...ی! کی گفته که من نيستم؟ نيگام کنين! ... با شمام ملت! ... نيگام کنين! من می تونم فکر کنم. می تونم اين کامپيوتر رو روشن کنم. می تونم برم توی Jet Audio. می تونم برم تو درايو G. می تونم برم تو فايل Faramarz Aslani. می تونم روی آهنگ شماره ۲ Double Click کنم ...
فضای اتاق پر میشه از صدای قشنگ گيتار: يه ديواره يه ديواره يه ديواره؛ يه ديواره که پشتش هيچی نداره ...
يهو صدا قطع ميشه.
_ لعنت به اين شانس! الان چه وقت رفتن برق بود؟ مرده شور اين زندگی رو ببرن.
از اتاق بغلی صدای لرزون يه پيرزنه می آد: يکی بود يکی نبود. غير از خدا ...

     به نام تو

آره منظورم از تو خودته. خود خودت....انسان! (راستی.....سلام!!)